Lừa đảo giả giọng bằng AI lan rộng: 1/4 người Mỹ đã nhận cuộc gọi deepfake, một ngân hàng Ý mất 95 triệu euro
Ở bài trước, chúng tôi đã nói về việc AI đang thay đổi cách người dùng tìm kiếm thông tin. Lần này, AI chạm đến một thứ gần gũi hơn nhiều: chiếc điện thoại của bạn. Công nghệ giả giọng nói bằng AI (voice cloning, deepfake) giờ đủ rẻ và đủ thật để kẻ gian giả giọng người thân, sếp hay đối tác chỉ trong một cuộc gọi.
Tháng 10/2026, cảnh sát nhiều nước liên tục phát cảnh báo, sau khi một ngân hàng tư nhân ở Ý mất 95 triệu euro vì một cuộc gọi giả giọng. Bài học chung rất đơn giản: giọng nói quen thuộc không còn là bằng chứng.
1. Cứ 4 người Mỹ thì 1 người đã nhận cuộc gọi giả giọng AI
Báo cáo State of the Call 2026 của Hiya, khảo sát hơn 12.000 người dùng tại 6 quốc gia, cho thấy cuộc gọi deepfake không còn là chuyện hiếm.
Phổ biến: 25% người Mỹ cho biết đã nhận ít nhất một cuộc gọi dùng giọng nói do AI tạo ra trong 12 tháng qua.
Khó phân biệt: thêm 24% thừa nhận không thể phân biệt giọng nhân bản với giọng thật.
Bị làm phiền liên tục: trung bình mỗi người Mỹ nhận 9,9 cuộc gọi không mong muốn mỗi tuần, tức hơn 500 cuộc mỗi năm.
Thiệt hại chung: theo Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), người tiêu dùng Mỹ báo cáo mất 15,9 tỷ USD vì lừa đảo trong năm 2025, riêng nhóm lừa đảo mạo danh vượt 3,5 tỷ USD.
Lưu ý: số liệu Hiya là khảo sát người dùng tự báo cáo, do một công ty chặn cuộc gọi công bố, nên phản ánh cảm nhận nhiều hơn là số vụ đã xác minh.
2. Từ "con đang gặp nạn" đến "sếp cần chuyển tiền gấp"
Các vụ việc được báo cáo gần đây đi theo hai kịch bản quen thuộc, và cả hai đều dựa vào sự vội vàng.
Giả người thân: ngày 19/10/2026, cảnh sát Síp cảnh báo kẻ gian dùng AI giả giọng người thân, bạn bè đang "gặp chuyện" để xin tiền. Cơ quan công an Việt Nam cũng nhiều lần cảnh báo thủ đoạn tương tự qua cuộc gọi video và tin nhắn thoại trên Zalo, Messenger.
Giả lãnh đạo: tại Ý, chủ tịch Fideuram (thuộc Intesa Sanpaolo) nhận tin nhắn WhatsApp tưởng là của CEO tập đoàn, sau đó là cuộc gọi dùng giọng nhân bản của một luật sư cấp cao. Kết quả là 95 triệu euro bị chuyển ra nước ngoài, theo Reuters đưa tin ngày 25/9/2026. Các nguồn cho biết đã thu hồi được một phần, nhưng con số chưa thống nhất.
Nguyên liệu có sẵn: kẻ gian thường dựng giọng giả từ video, bài phát biểu hay clip đăng công khai trên mạng xã hội. Ai càng xuất hiện nhiều trên mạng thì càng dễ bị giả giọng.
Góc nhìn từ Agenorix: xác minh bằng quy trình, không bằng tai nghe
Chúng tôi xây dựng chatbot và AI agent mỗi ngày, nên hiểu rõ giọng nói và văn bản do AI tạo ra đã thật đến mức nào. Vì vậy, cách phòng vệ hiệu quả không phải là "nghe kỹ hơn", mà là có sẵn những bước xác minh không phụ thuộc vào cảm giác.
Đặt một "mật khẩu gia đình": một từ hoặc câu hỏi chỉ người trong nhà biết, dùng khi có ai gọi đến xin tiền gấp.
Gọi lại bằng số đã lưu: cúp máy và tự gọi lại đúng số quen, không dùng số hay đường link mà người gọi cung cấp.
Hai kênh cho mọi khoản chuyển tiền: trong đội ngũ, mọi yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại hay tin nhắn đều cần xác nhận lại qua một kênh thứ hai và một người thứ hai.
Chậm lại khi bị hối thúc: áp lực "phải làm ngay" là dấu hiệu rõ nhất của lừa đảo. Không có khoản tiền chính đáng nào mất đi chỉ vì bạn dành 5 phút để kiểm tra.
AI minh bạch là AI đáng tin: các trợ lý AI do Agenorix xây dựng luôn tự giới thiệu là AI và không bao giờ yêu cầu khách hàng chuyển tiền hay cung cấp mã OTP.
Nên bắt đầu từ đâu?
Tối nay, hãy dành 10 phút thống nhất một "mật khẩu gia đình" với bố mẹ và người thân, rồi nhắc nhau quy tắc gọi lại bằng số đã lưu trước khi chuyển bất kỳ khoản tiền nào. Nếu bạn muốn rà soát quy trình xác minh, hay muốn xây dựng chatbot và AI agent an toàn, minh bạch cho đội ngũ của mình, đội ngũ Agenorix sẵn sàng hỗ trợ, buổi tư vấn đầu tiên miễn phí: liên hệ tư vấn.
Nguồn: Hiya State of the Call 2026 (02/03/2026), FTC (25/03/2026), Reuters (25/09/2026), Cảnh sát Síp qua Cyprus Mail (19/10/2026), Bộ Công an Việt Nam.
Chia sẻ